Το Διονυσιακό καρναβάλι της Αγιάννας (αγία Άννα Εύβοιας)

[AoRaToSs]

Καρναβάλι Αγίας Αννας

Δ.Δ. Αγίας Αννης, Δήμος Νηλέως Ευβοίας

Το Καρναβάλι της Αγίας Αννας έχει τις ρίζες του στις διονυσιακές τελετουργίες και γίνεται την Καθαρή Δευτέρα στην πλατεία της Αγίας Αννας. Ο επισκέπτης μπορεί να γευτεί κρασί και σαρακοστιανούς μεζέδες, ενώ του δίνεται η ευκαιρία να ακούσει δεκάδες τραγούδια βωμολοχικού χαρακτήρα. Τα βωμολοχικά τραγούδια είναι γεμάτα από αισχρολογίες και αδιαντροπιές, τα οποία κατάγονται από την αρχαιότητα.

Το καρναβάλι της Αγίας Αννας έχει βακχική προέλευση και ανάγεται στις γιορτές του Διονύσου, όπου κυριαρχούσε το μεθύσι, τα σατυρικά τραγούδια και οι έξαλλοι χοροί.

Το βωμολοχικό τραγούδι που ακούγεται στο καρναβάλι είναι ελεύθερο ανάκρουσμα της εποχής του Διονύσου, που διαμορφώθηκε σε αγοραίο τραγούδι, τραγούδι του γλεντιού, αποκριάτικο τραγούδι. Το τραγούδι, εκτός από την ελευθερόστομη χιουμοριστική του διάθεση διακρίνεται για το στόχο του να περιγράψει και να στηλιτεύσει τα κακώς κείμενα της ελληνικής και τοπικής πραγματικότητας.

Το βωμολοχικό καρναβάλι καταλήγει σε ένα μεγάλο γλέντι, όπου οι ντόπιοι και οι επισκέπτες πίνουν και χορεύουν.

Πηγή: servitoros.gr

[AoRaToSs]

Βωμολοχικά τραγούδια

Δ.Δ. Αγίας Αννης, Δήμος Νηλέως Ευβοίας

Τα βωμολοχικά τραγούδια τραγουδιούνται την Καθαρή Δευτέρα, στην πλατεία και τους δρόμους της Αγίας Αννας. Ομάδες μασκαράδων τα τραγουδούν δυνατά και κάνουν τις ανάλογες χειρονομίες. Ο Δημήτρης Σέττας έχει διασώσει μεγάλο αριθμό βωμολοχικών τραγουδιών. Παραθέτουμε στη συνέχεια χαρακτηριστικά τραγούδια από τη συλλογή του.

Πως το τρίβουν το πιπέρι
Ψηλέ, λιγνέ μου κάβουρα
πώς το τρίβουν το πιπέρι.
Πώς το τρίβουν το πιπέρι,
του διαβόλ' οι καλογέροι.

Με τη φτέρνα τρίβανε
σκορδοκοπανίζανε.
Σηκωθήτε παλληκάρια
με σπαθιά και με κοντάρια.

Ψηλέ, λιγνέ μου κάβουρα
πώς το τρίβουν το πιπέρι.
Πώς το τρίβουν το πιπέρι
καλονιές και καλογέροι.

Με το γόνα τρίβανε
σκορδοκοπανίζανε.
Σηκωθήτε παλληκάρια
με σπάθια και κοντάρια.

Με το χέρι (σα γροθιά) τρίβανε
σκορδοκοπανίζανε.

Με τον αγκώνα τρίβανε
σκορδοκοπανίζανε.

Με τη μύτη τρίβανε
σκορδοκοπανίζανε.

Με το γκώλο τρίβανε
σκορδοκοπανίζανε.

Με το μπούτρο τρίβανε
σκορδοκοπανίζανε.

* * * *

Κάτω της Αξιάς τον κάμπο
καλογέροι κάναν γάμο.
Καλογέροι και παππάδες
πούσαν κάνα δυο χιλιάδες.

Κι ένας διάκος ο καϊμένος
στέκει παραπονεμένος.
Έμπα, διάκο μου, στη μέση
να διαλέξεις ποια σ' αρέσει.

Κι αν διαλέξεις κοριτσάκι
μόσκος και γαρυφαλάκι.
Κι αν διαλέξεις παντρεμένη
είναι καλομαθημένη.
Κι αν διαλέξεις κάμια χήρα
ψυχικό στην κακομοίρα.

* * * *

Η χήρα η παπαδιά
Τις μεγάλες αποκρές
φέραν δυο σακκιά ψωλές.

Τις χοντρές και τις στριμμένες,
τ'ς αγαπούν οι παντρεμένες.

Τις λιανές με τις πλεξούδες,
τ'ς γαπούν οι κοπελλούδες.

Και μια χήρα παπαδιά
δεν επρόφθασε καμιά.

Πιάνει, τ'νάζει τα τσουβάλια,
βρίσκει μια με δυο κιφάλια.

Τούτη είναι για τα μένα,
πούν'αι τα σκέλια μ' αναμμένα.

Να τη βάλω στο λεϊνι,
να χοντρύνει να παχύνει.

Να χοντρύνει να παχύνει
κι' απ' τις δυο μεριές να χύνει.

* * * *

Της Παπαδιάς
Μια παπαδιά κοσκίναγε, κι' βρήκε ένα αρχίδι,
κι' από τη καύλα την πολλή το βάζει βρονταρίδι.
Στον ουρανό εκύταζε, το Θιό παρακαλούσε,
Θε μου να βρω το ταίρι του και το κοπανηστήρι.

Μια παπαδιά τηγάνιζε ψαράκια θίκι - θίκι
κι' απάνω στο τηγάνισμα θυμήθ'κε το γαμήσι.
Φάτε γάτες τα ψάρια μου κι' σκύλοι το ψωμί μου
και γω θα πάω να γαμηθώ να σβύσω τον καϊμό μου.

Μια παπαδιά τηγάνιζε ψαράκια στο κελί της
και κει που τα τηγάνιζε καύλωσε το μουνί της.
Πετάει τα ψάρια 'πό τη μνια, το λάδι 'πο την άλλη
και τρέχει τον κατήφορο να πάει να βρει μεγάλη.

Της παπαδιάς ο μούναρος κοιμάται δίχως έννοια
μακρύνανε οι τρίχες του, σαν του παπά τα γένια.
Της παπαδιάς ο μούναρος ο κλειδωπινακάτος
τον τσίμπησε ένας ψύλλαρος τρίου χρόνου βαρβάτος.
Και πρίσκανε τ'αχείλια του και δεν χωράει ο φίλος του.

* * * *

Αρχόντισσες
Αρχόντισσες με βάλανε να φ' λάξω τα μουνιά τους
να τα φυλάξω 'ξάμηνο, να τα γαμήσω χρόνο.
Κι' ένα μουνί κακό μουνί, πηδάει και μου φεύγει.
Στην άμμο βρίσκω το ντουρό, στο βάτο το μαλλί του.

Γιατί μουνί εκάκιωσες πηδάεις και μου φεύγεις;
Γιατί ψωλή δεν άντεχα να στέκω να σε βλέπω.
Νάχεις τόσα μουνιά κι' συ να καμαρώνεις.
Και συ να καμαρώνεις, στην τρύπα να μην τρυπώνεις.

* * * *

Ένα μουνί σ' κουκουναργιά
και ψώλος από κάτω,
στρωτές μετάνοιες έκανε
μουνί κατέβα κάτω.
Δεν κατεβαίνω ψώλαρε,
γιατ' είσαι σκανταλιάρης.
Οπου βρεις τρύπα τρυπώνεις,
το μαλλί τ' ανακατώνεις.
Το μαλλί τ' ανακατώνεις,
την κοιλιά τηνέ φουσκώνεις.

* * * *

Του αιδοίου
Ένα μουνί καυχήθηκε ανατολή και δύση
πως δεν ευρέθηκε ψωλή για να το κυνηγήσει.
Κι' η ψωλή σαν τ' άκουσε, πολύ της κακοφάνη.
Κάνει τ' αρχίδια της φτερά και τρέχει και το φτάνει.

Μα συ 'σαι κείνο το μουνί, που πας και το καυχιέσαι;
Εγώ 'μαι κείνη η ψωλή πάντα θα με βαριέσαι.
Πάψε ψωλή, κακιά ψωλή, κι' έλα στα λογικά σου,
γιατί 'μαι κείνο το μουνί που σ' χύνω τα μυαλά σου.
Τότε ο πούτσος θύμωσε κι' γκούρλωσε τα μάτια,
και μέσ' στη μέση μούνταρε το κάνει δυο κομμάτια.

* * * *

Το μουνί τ' αλλοίθωρο,
πηδάει τον ανήφορο.
Κατσαρώνει η τρίχα του
κι' γαμού την τρύπα του.

* * * *

Ένας ΄γερος σα και μένα
είχε δυο μουνιά ζεμένα.
Τόνα μου ζαβοτραβάει
κι' τ' αλέτριο μου σπάει.

* * * *

Τι φορεί το μουνί,
κ' ποια 'ναι φορεσιά του;
Μαύρα σκλαβούνικα φορεί
κι' κόκκινη καρδιά του.

* * * *

Είσαι μικρή δεν τη βαστάς.
Βάλτηνε μπάρμπα μη ρωτάς.
Βάλτηνε μπάρμπα, βάλτηνε,
και σα ξιράσει βγάλτηνε.

* * * *

Το μουνί δεν είναι αρνί
να φάει κλαρί να κοιμηθεί.
Θέλει πούτσο να χορτάσει
για να πέσει, να πλαγιάσει.


Το μουνί δεν είναι αρνί
να φάει χορτάρ' να κοιμηθεί.
Θέλει ψωλή νάναι χοντρή
κι όλη μέσα για να μπει.

* * * *

Τις Μεγάλες Αποκρές
κρέμονται οι ψωλές ορθές.
Και την Καθαρο-Δευτέρα
παίρνουν τα μουνιά αέρα.

* * * *

Τ'ς μάνα σ' του μ'νί του κούρεψα
κι κουρεμούς δεν έχει.
Τρία καράβια φόρτωσα
κι' ακόμα τρίχα έχει.

* * * *

Να μην πας Σταυρούλα μου
και σταυραδελφούλα μου.
Να μην πας για λάχανα
και μας φέρεις βάσανα.
Να μην πας και για ζουγκάρια
θα σου σ'κώσουν τα ποδάρια.

* * * *

Ανέβηκα στην πιπεριά
Ανέβηκα στην πιπεριά,
γεια σας - χαρά σας βρε παιδιά.
Κι' είδα μια κόρη π' άλλαζε
και την καρδιά μου σπάραζε.
Και μου λέει μη φοβάσαι,
βάλ' το χέρι σου και πιάσε.
Τηνέ πιάνω στο λαιμό.
Σκούζει, φωνάζει δε βαστώ.
Και μου λέει παρά κάτω,
από το λαιμό και κάτω.
Τηνέ πιάνω στα βυζιά,
σκούζει, φωνάζει δυνατά.
Και μου λέει πάρα κάτω
από τα βυζιά 'πο κάτω.
Την πιάνω από τα γόνατα
ναζάκια και καμώματα.
Και μου λέει παρά πάνω
απ' τα γόνατα και πάνω.
Κυτάζω ο μαύρος τι να ιδώ;
Ενα πηγάδι βαθουλό.
Γύρω γύρω μαύρα βούρλα
και στη μέση κοκκινάδα.
Σκύβω ο μαύρος γονατίζω
την κουμπούρα μου γεμίζω.
Και της δίνω μια στα σκέλια
και ξεράθηκε απ' τα γέλια.

* * * *

Υμνος του αιδοίου
Το καϋμένο το μουνάκι,
πώχει μπρος και πίσω αυλάκι.
Και στη μέση φασουλάκι.
Ήθελε να γαμηθεί με πολύ χοντρή ψωλή.
Απ' την καύλα μεθυσμένο,
κι απ' το χάδι λιγωμένο.
Όταν κάθεται μασάει
κι' όταν περπατάει γελάει.
Κι' όταν μπαίνει στο χορό,
κατσαρώνει η τρίχα του
και γαμού την τρύπα του.

* * * *

Καλόγερος απάρθενος, οχτώ χρονώ βαρβάτος,
κάθησε και πελέκησε ένα σακούλ' αδράχτια.
Στο μπούτσό του τα φόρτωσε και πάει να τα πωλήσει.
Στο δρόμο όπου πήγαινε, στο δρόμο που πηγαίνει.
Χήρες τον αρωτήσανε, χήρες τον αρωτάνε.
Πόσο παππού μ' τ' αδράχτιά σου, πόσο και τα σφόντύλια;
Στο τσίμπημα, στο φίλημα, του δίνω πέντε-δέκα,
και στο καλό γονάτισμα πάρτα με τα σακκούλια.

Πηγή: servitoros.gr

[AoRaToSs]

Αγία Άννα

Στην πλαγιά ενός λόφου και σε υψόμετρο 320 μέτρων στο 73ο χιλιόμετρο της Eθνικής οδού Xαλκίδας-Aιδηψού είναι κτισμένη η Aγία Άννα.
Η ονομασία της έδρας του δήμου Νηλέως οφείλεται στη θαυματουργή εικόνα της Αγίας Άννας, που βρίσκεται στον ομώνυμο Ναό. Ο θρύλος λέει ότι στον τόπο που είναι χτισμένη σήμερα η εκκλησία, από θαύμα της Αγίας Άννας σώθηκαν οι κάτοικοι από επιδρομή πειρατών.

Στη συνέχεια βρήκαν τη θαυματουργή εικόνα μετά από όραμα κάποιας χωριανής. Η κατοίκιση στην περιοχή αρχίζει από την παλαιολιθική περίοδο.
Η αρχαιολογική έρευνα στις θέσεις Αγκάλη, έφερε στο φως παλαιολιθικά εργαλεία κατασκευασμένα από πυριτόλιθο με την τεχνική Levallois.
Η Αγία Άννα, στη θέση που βρίσκεται σήμερα, κτίστηκε το 1776 την εποχή των Ορλωφικών από λίγες οικογένειες που ήλθαν από την Παναγίτσα. Σύντομα εξελίχθηκε σ΄ ένα πλούσιο χωριό ιδιοκτήτης του οποίου έγινε ο Ιμπραήμ μπέης.

H θέση της και ο γεωγραφικός προσανατολισμός της Αγίας Άννας, εξασφαλίζουν ανοικτό ορίζοντα με απαράμιλλη θέα στο Aιγαίο, εξαιρετικό κλίμα και δροσερό καλοκαίρι.
Όλη η περιοχή είναι πνιγμένη στο πράσινο με εναλλασσόμενο τοπίο από πευκοδάσος, ελαιώνες και κατάφυτες από πλατάνια ρεματιές. Στην Aγία Άννα υπάγονται και οι οικισμοί Παλαιόβρυση και Aγκάλη.

H Aγία Άννα με την Παλαιόβρυση είναι παλαιοί παραδοσιακοί οικισμοί με τοπικό χρώμα και πλούσια πολιτιστική κληρονομιά. Στο Mουσείο Λαϊκής Tέχνης της Αγίας Άννας ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει μεταξύ άλλων και τη μοναδική Aγιαννιώτικη φορεσιά, που φοριόταν μέχρι πριν λίγα χρόνια σ' όλη τη γύρω περιοχή, ενώ θα πληροφορηθεί από τους πρόθυμους ξεναγούς του για τις συνήθειες, τον τρόπο ζωής των κατοίκων και για την ιστορική διαδρομή από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας μέχρι τις μέρες μας.

Aπό τις πολλές πολιτιστικές εκδηλώσεις που οι κάτοικοι οργανώνουν σήμερα στο όμορφο χωριό τους ιδιαίτερο χρώμα έχει το καρναβάλι και οι αποκριάτικες εκδηλώσεις, που συγκεντρώνουν στην Αγιάννα πολύ κόσμο απ όλη την Ελλάδα. Εκεί ο επισκέπτης μέσα σε μια Διονυσιακή ατμόσφαιρα θα γευτεί κρασί και μεζέδες μαζί με τους ντόπιους ενώ θα έχει τη μοναδική ευκαιρία να διασκεδάσει ακούγοντας μερικά από τα χιλιάδες τραγουδάκια και στιχάκια, βωμολοχικού χαρακτήρα, που είναι ταυτισμένα με την παράδοση του τόπου και έχουν γίνει αντικείμενο μελέτης πολλών λαογράφων. Κατά τη διάρκεια του καρναβαλιού στην Αγία Άννα εξελίσσεται και το διονυσιακό έθιμο του φαλλού.

Το ΦΑΡΑΓΓΙ ΤΗΣ ΜΠΟΛΟΒΙΝΑΙΝΑΣ. Βρίσκεται σε μία ορεινή περιοχή μεγάλου φυσικού κάλλους 3 περίπου χιλιόμετρα δυτικά της Αγιάννας.

Από την Αγιάννα μέχρι την Παλιόβρυση (1,5 χλμ.) ο δρόμος είναι ασφαλτοστρωμένος. Στο φαράγγι αυτό, όπως λέει ο θρύλος, κατά την επανάσταση του 1821 η Μπολοβίναινα θέλοντας να αποφύγει τη σύλληψή της από τους Τούρκους, έπεσε στο βάραθρο που από τότε φέρει το όνομά της.

[ΚΥΒΩΡ]

Το Διονυσιακό καθαρό δευτεριάτικο καρναβάλι της Αγιάννας

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ: Το καρναβάλι της Αγιάννας είναι πολύ ιδιόμορφο. Έχει βαγχική προέλευση και ανάγεται στις μυστηριακές εξάρσεις των αρχαίων Ελλήνων.

Όλες δε οι κινήσεις των μασκαράδων έχουν σχέση με τον μυστικισμό, την τραχύτητα και τη χυδαιότητα. Ανάγεται λοιπόν στις γιορτές του Διονύσου του κρασοπατέρα της αρχαιότητας εκεί που κυριαρχούσε ο έξαλλος και μυστηριακός χορός και τα σατυρικά τραγούδια από τους Δαίμονες της εξοχής. Σάτυρους και με κορυφαίο τον γέροντα Σιληνό. Ο εορτασμός αυτός ήταν πανελλήνιος, για τον ερχομό της άνοιξης για την αναγέννηση της φύσης και της ελπίδας για νέα ζωή. Στη θρησκευτική αυτή μυστικοπάθεια και εξαλλοσύνη μετείχαν «κατά το πλείστον» νεανίες νεανίδες. Επικρατούσε στις εκδηλώσεις αυτές σαν ρυθμός και έντονος ήχος μουσικής το τραγούδι των λατρευτών βωμών.

Το βωμολοχικό τραγούδι. Ακριβώς τέτοιο μεταλλαγμένο διαχρονικά τραγούδι ακούγεται και σήμερα στο Καρναβάλι της Αγιάννας.

Το ΒΩΜΟΛΟΧΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ: Το βωμολοχικό τραγούδι είναι ελεύθερο ανάκρουσμα της εποχής του Διονύσου, ανάκρουσμα των αρχαϊκών μυστηρίων που διαμορφώθηκε απ' τους παλιότερους Αγιαννιώτες σε αγοραίο τραγούδι, τραγούδι του γλεντιού, αποκριάτικο τραγούδι. Έτσι μπορούμε να πούμε ότι το γνήσιο βωμολοχικό τραγούδι της Αγιάννας (όχι βέβαια το τραγούδι της παραφθοράς) είναι ελευθερόστομο σαν εκείνο της εποχής του Διονύσου και στερείται κάθε λεπτότητας. Εθιμοτυπικά εξελίχτηκε στο να λέγεται σ' ένα ορισμένο χρονικό διάστημα - τις ημέρες της Αποκριάς. Το τραγούδι αυτό εκτός από την ελευθερόστομη χιουμοριστική του διάθεση, είναι αρκετά προσγειωμένο στην ελληνική πραγματικότητα, είναι ρεαλιστικό κι έχει σκοπό να στηλιτεύσει, αλλά και να διορθώσει τα κακώς κείμενα, να γνωστοποιήσει στο κοινό μια κατάσταση, αλλά και να διδάξει και να συμμορφώσει. Πολλά απ' αυτά θεωρούνται επιγραμματικά. Τα περισσότερα είναι τραγούδια του χορού.

Τα περίφημα λοιπόν βωμολοχικά. Τα τραγουδούσαν παλιότερα μόνο οι μασκαράδες - μ' πούνοι για να βγαίνουν στους προεστούς και στον κλήρο τα άπλυτα στη φόρα. Υπάρχουν πολλά και ποικίλα και αυθεντικά βωμολοχικά τραγούδια της Αγιαννιώτικης Αποκριάς. Τα πιο σημαντικά σε μορφή και περιεχόμενο τα έχει καταγράψει ο αείμνηστος Αγιαννιώτης λαογράφος Δημ. Σέττας. Η συλλογή του αναφέρει περίπου 180.

ΑΛΛΟΤΕ ΚΑΙ ΤΩΡΑ: Το πανηγυρικό ξεφάντωμα του αγιαννιώτικου καρναβαλιού άρχιζε με το τριώδιο (Κυριακή του Τελώνη και Φαρισαίου) μέχρι την Καθαρή Δευτέρα. Τότε το γλέντι έφτανε στο αποκορύφωμά του. Κλαρίνα, νταούλια, βιολιά αντηχούσαν σ' όλο το χωριό. Ο βάγχος ξαναγεννιόταν στην ψυχή του Έλληνα - αιώνια κληρονομιά το γλέντι έπαιρνε βαγχικό χαρακτήρα. Το μεγάλο τύμπανο ηχούσε γοερά. Οι χήρες κραυγές δονούσαν τον αιθέρα, καθώς οι άντρες μόνοι οι άντρες έβαζαν τα μαντήλια του χορού κάτω από τα σκέλια τους και τραγουδούσαν πολύ δυνατά - Το Για περάστε... για περάστε - για τ' αρχ... να πιάστε. Συνήθως το δίστιχο αυτό αποτελούσε την επωδό των άσεμνων τραγουδιών.

Το χαροκόπι έφτανε στο απόγειο του τις απογευματινές ώρες. Τότε έβγαιναν όλοι στην πλατεία του χωριού ξεσπάθωναν, ξεμασκαρευόντουσαν οι μ' τσουνοί, γινόταν ο γύφτικος γάμος - ένα είδος λαϊκού θεάτρου και πολλές άλλες κωμικές αναπαραστάσεις, από πεπειραμένους γελωτοποιούς, γλεντοκόπους. Έτσι τότε γιόρταζε και ξεφάντωνε όλο το χωριό για να φέρει ξελάφρωμα στην ψυχή του και ξεκούραση στο σώμα του και με καινούριες δυνάμεις να μπούνε στη Σαρακοστή για ν' αρχίσουν οι ανοιξιάτικες αγροτικές δουλειές στα χωράφια και στ' αμπέλια που απαιτούσαν σωματική δύναμη και ψυχική ευρωστία.

ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ στην Αγιάννα της Β. Εύβοιας σ' αυτό το όμορφο χωριό με πλούσια λαϊκή παράδοση και φυσική ομορφιά συνεχίζει το βωμολοχικό καρναβάλι (σε πείσμα των ξενόφερτων ηθών και της τεχνολογίας) την πατροπαράδοτη μορφή του. Παραμένει ένα ιδιόμορφο βωμολοχικό καρναβάλι πολύ διαφορετικό απ' όλα τα άλλα. Όπως και τα παλιότερα χρόνια έτσι και τώρα καταλήγει σ' ένα τοπικό αποκριάτικο γλεντοκόπι, σ' ένα αληθινό ξεφάντωμα.

Στο χορό του τωρινού καρναβαλιού μετέχουν με κέφι και εξαλλοσύνη ντόπιοι και ξένοι, γυναίκες και άντρες. Πίνοντας κατά κόρο άφθονο κοκκινέλι. Χάρη κι ιδιαίτερη ομορφιά στην πλατεία του χωριού δίνει η πανέμορφη αγιαννιώτικη φορεσιά (τα σεγκούνια). Ο λαός ντόπιος και ξένος γλεντά όλη την ημέρα. Όλοι χορεύουν. Χορεύουν με μανία. Γελούν, γελούν με την καρδιά τους. Στα πρόσωπα όλων είναι ζωγραφισμένη η χαρά κι η εξαλλοσύνη. Τους ευχαριστεί πολύ η συμμετοχή τους σ' ένα καρναβάλι που είναι προσαρμοσμένο στα παλιότερα δρώμενα και που συμβαδίζει με το παραδοσιακό μεγαλείο, γι' αυτό κι έχει απήχηση στο ευρύ κοινό. Και τούτο γιατί το καρναβάλι αυτό έχει βαθύτερες προεκτάσεις, γιατί είναι αυθεντικό και αυθόρμητο, διατηρώντας και συνεχίζοντας την παλιά του διονυσιακή έξαρση και τη βαγχική του που αξίζει να μελετηθεί ιδιαίτερα.

ΑΠΟ ΤΑ ΒΩΜΟΛΟΧΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ξεχωρίζω δύο από τα πιο απλά σε αδιάντροπο και αισχρό περιεχόμενο, που και αυτά όμως περιέχουν αρκετή σάτιρα και λαϊκή θυμοσοφία.

ΚΑΤΩ ΣΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟ(Ν) ΚΑΜΠΟ
Κάτω στης Αξιάς το(ν) κάμπο
καλογέροι κάναν γάμο.
Καλόγεροι και παππάδες
πούσαν κάνα δυο χιλιάδες.
Κι ένας διάκος ο καϊμένος
στέκει παραπονεμένος.
Έμπα, διάκο μου στη μέση
να διαλέξεις ποια σ' αρέσει.
Κι αν διαλέξεις κοριτσάκι
μόσχος και γαρυφαλάκι
κι αν διαλέξεις παντρεμένη
είναι καλομαθημένη.
Κι αν διαλέξεις κάμμια χήρα
ψυχικό στην κακομοίρα.

ΓΙΑ ΦΟΥΓΚΡΑΣΤΗΤΕ ΝΑ ΣΑΣ ΠΩ
Για φουγκραστήτε να σας πω
τι έπαθε μια χήρα η χήρα, η κακομοίρα.
Τη βρακοζ... τ'ς έχασε
και είπε πως τη πήρα
Η χήρα η κακομοίρα
Εγώ δεν της τη μπήρα
Ανίσως και μπήρα εγώ
ν' αδικοθανατήσω
Να γκρεμιστώ στα λάχανα
να πέσω στα μαρούλια
κι απ' τα μαρούλια
στο χαλβά
κι απ' τον χαλβά
στην πίττα.

(Τα τραγούδια είναι από τη συλλογή του Δημ. Σέττα "Εύβοια και Λαϊκός Πολιτισμός")

Γράφει ο Χρήστος Παπαστάμος

[ΚΥΒΩΡ]

Το www.dwdekatheon.org παρακολούθησε τα Διονυσιακά δρώμενα της Αγιάννας του Δήμου Νηλέως Ευβοίας.



Μερικές παρατηρήσεις σχετικά με το πανάρχαιο αυτό δρώμενο είναι οι εξής:

Ακούγονται εκατοντάδες βωμολοχικά τραγούδια που εξυμνούν τον φαλλό και την γενετήσια συνεύρεση.

Επίσης, στόχος πολλών τραγουδιών είναι η ορθόδοξη εκκλησία, οι παπάδες, οι καλόγεροι και οι καλογριές.

Ρωτήσαμε γέροντες κατοίκους του χωριού, για ποιο λόγο στρέφονται κατά του ορθόδοξου κλήρου αυτά τα τραγούδια. Η απάντησή τους ήταν ότι "λέμε αυτά τα τραγούδια λόγω της συνεργασίας των παπάδων με τους τούρκους κατακτητές, για αυτό και η σάτιρα εναντίον τους".

Αξιοσημείωτο είναι ότι τα Διονυσιακά δρώμενα αναβιώνουν μπροστά στην εκκλησία "Γενέσιον της Θεοτόκου".

Θα δημοσιεύσουμε περισσότερες φωτογραφίες από το καρναβάλι της Αγιάννας και χαρακτηριστικά videos.

Παλαιότερη δημοσίευση σχετικά με το καρναβάλι της Αγιάννας μπορείτε να δείτε εδώ


Μπορείτε να δείτε χαρακτηριστικά videos από το Καρναβάλι της Αγιάννας στο Δωδεκάθεον - Πύλη πατώντας εδώ: www.dwdekatheon.org

[AoRaToSs]

Διονυσιακό ξεφάντωμα αλλά και οικολογική διαμαρτυρία για την λιθανθρακική μονάδα στο Δήμο Κηρέως.



Η ορχήστρα που ερμηνεύει τα παραδοσιακά βωμολοχικά άσματα.



Περιπολικό, φαλλοί και Ζωνιανό χασίς...



Ναρκωτική τράπεζα της Ελλάδος.


Μπορείτε να δείτε χαρακτηριστικά videos από το Καρναβάλι της Αγιάννας στο Δωδεκάθεον - Πύλη πατώντας εδώ: www.dwdekatheon.org

[ΚΥΒΩΡ]

Χορός μπροστά από την εκκλησία Γενέσεως της Θεοτόκου.



Χορεύοντας το μιμητικό τραγούδι "Πως το τρίβουν το πιπέρι"...



Σάτυρος με υπερμεγέθη φαλλό.



"Με τον πούτσο τους το τρίβουν και το ψιλοκοπανίζουν" (το πιπέρι)...


Μπορείτε να δείτε χαρακτηριστικά videos από το Καρναβάλι της Αγιάννας στο Δωδεκάθεον - Πύλη πατώντας εδώ: www.dwdekatheon.org

[AoRaToSs]

Προσκυνώντας τον "Θεό" φαλλό.



Χωρίς λόγια...



Ο χορός του Σάτυρου.



Η "αγία τριάδα" μπροστά στην εκκλησία.


Μπορείτε να δείτε χαρακτηριστικά videos από το Καρναβάλι της Αγιάννας στο Δωδεκάθεον - Πύλη πατώντας εδώ: www.dwdekatheon.org

[ΚΥΒΩΡ]

Ο Σάτυρος παίζει με ξύλινο ομοίωμα φαλλού...



Οι κωλόγριες.



Διαμαρτυρία για το ασφαλιστικό και γέρικος φαλλός.



Υψωμένοι φαλλοί.


Μπορείτε να δείτε χαρακτηριστικά videos από το Καρναβάλι της Αγιάννας στο Δωδεκάθεον - Πύλη πατώντας εδώ: www.dwdekatheon.org

[AoRaToSs]

Κοντινή φωτογραφία μιας κωλόγριας.



Οι κωλόγριες χορεύουν και τον πούτσο αγναντεύουν.



Χορεύοντας τα γαμοτράγουδα.



Στιγμιότυπο από τα δρώμενα.


Μπορείτε να δείτε χαρακτηριστικά videos από το Καρναβάλι της Αγιάννας στο Δωδεκάθεον - Πύλη πατώντας εδώ: www.dwdekatheon.org

[ΚΥΒΩΡ]

Με τον φαλλό στον ώμο.



Υψώνοντας τον φαλλό χορεύουν.



Παντού φαλλοί μεγάλοι και μικροί.



Από την διαμαρτυρία για την μονάδα λιθάνθρακα στον διπλανό Δήμο Κηρέως.


Μπορείτε να δείτε χαρακτηριστικά videos από το Καρναβάλι της Αγιάννας στο Δωδεκάθεον - Πύλη πατώντας εδώ: www.dwdekatheon.org

[AoRaToSs]

Λιθάνθρακας: "Το ΠΑΣΟΚ έγινε κότα, κλωσάει δίκροκα αυγά μόνο που είναι κλούβια..."



Πως το τρίβουν το πιπέρι...



Διονυσιακή έκσταση



Τρείς παπάδες κάναν κρίση για το έρμο το γαμήσι
κι έβγαλαν διαταγή να γαμιέται το μουνί
Το 'μαθαν και στην Αγιάννα και χτυπήσαν την καμπάνα...


Μπορείτε να δείτε χαρακτηριστικά videos από το Καρναβάλι της Αγιάννας στο Δωδεκάθεον - Πύλη πατώντας εδώ: www.dwdekatheon.org

[AoRaToSs]

Λήξη.

Και τώρα που τελειώσαμε περάστε ένας ένας
τ' αρχίδια μας να πιάσετε για να σας πάει γούρι
για πιράστι για πιράστι. Για τ' αρχίδια μας να πιάστι.

Τραγούδι Αγιάννας Εύβοιας.


Χαρά στα σκέλια σας και καλά γαμήσια.

[AoRaToSs]

ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

Σ’ όλη την Εύβοια η Αποκριά, ιδιαίτερα στη Βόρεια περιοχή της, γιορτάζονταν με μεγάλο κέφι, άφθονο φαγοπότι και γερό τραγούδι. Έπαιρνε πάνδημο χαρακτήρα και το γλεντοκόπι κρατούσε νυχτοήμερα. Το πανηγυρικό ξεφάντωμα άρχιζε με το Τριώδιο (Κυριακή Τελώνου και Φαρισαίου) και έφτανε στο αποκορύφωμά του την Καθαρά Δευτέρα.

Την ημέρα αυτή εμφανίζονταν οι περισσότεροι μασκαράδες, οι μ’τσούν(οι) όπως και σήμερα λέγονται και η μάσκα λέγεται μ’ τσούνα. Και τραγουδούσαν ανοιχτά και χωρίς συστολή, ιδίως στην Αγία Άννα πούναι κεφαλοχώρι, τα βωμολοχικά τραγούδια, δηλαδή τα αδιάντροπα και άσεμνα, όπως το ονομαστό και κραυγαλέο τραγούδι της Παπαδιάς και άλλα με παρόμοιο περιεχόμενο και άσεμνη και χτυπητή φρασεολογία.

Τα τραγούδια αυτά αποτελούν δοξαστικό και απροσχημάτιστο ύμνο του αισθησιακού βίου. Έλεγαν κι’ άλλα τραγούδια, μαζί και τα τραγούδια της Κυρά Γιώργαινας με το φιλοσοφικό του καταστάλαγμα:

ΤΟΥΤΗ Η ΓΗ ΠΟΥ ΤΗΝ ΠΑΤΟΥΜΕ

Τούτ’ η γης, Κυρά Γιώργαινα,

τούτ’ η γης, που την πατούμε.

Ούλοι μέσα θε να μπούμε

 Τούτ’ η γης, Κυρά Γιώργαινα,

τούτ’ η γης θα φάει

και σένα με τα φρύδια τα γραμμένα.

Τούτ’ η γης, που θα μας πάρει

Δώστε της με το ποδάρι!
 
Το παρακάτω τραγούδι της χήρας - από την βραβευμένη συλλογή μου από την Ακαδημία Αθηνών - είναι ελευθερόστομο και σπιρτόζικο.
Ακόμα εντυπωσιάζει ο ευρηματικός τρόπος της επιβολής κυρώσεων. ‘Όπως και το στοιχείο της σάτιρας και λαϊκής θυμοσοφίας δεν απουσιάζουν.

ΓΙΑ ΦΟΥΓΚΡΑΣΤΗΤΕ ΝΑ ΣΑΣ ΠΩ

Για φουγκραστήτε να σας πω τι έπαθε μια χήρα, ή χήρα, η κακομοίρα.

Τη βρακοζ... τ’ς έχασε και είπε πως τη μπήρα.

Η χήρα η κακομοίρα, εγώ δεν της το μπήρα.

Αν ίσως και τη μπήρα εγώ, ν’ αδικοθανατήσω.

Να γκρεμιστώ στα λάχανα, να πέσω στα μαρούλια.
 
Κι’ απ’ τα μαρούλια στο χαλβά Κι’ απ’ τον χαλβά στην πίττα.


ΔΗΜ. ΧΡ. ΣΕΤΤΑΣ

[ΚΥΒΩΡ]

Παλαιότερη δημοσίευση σχετική με το καρναβάλι της αγιάννας μπορείτε να δείτε εδώ: Δωδεκάθεον Forum