ΤΑ ΛΗΝΑΙΑ
(Τα επί Ληναίοι Διονύσια)

Εισαγωγή
Από πολλές απόψεις, τα Λήναια είναι μια αστική έκδοση των αγροτικών Διονυσίων (αλλά δεν είναι τα ίδια με τα αστικά Διονύσια, τα οποία είναι παλαιότερα), και έτσι η μελέτη των αγροτικών Διονυσίων πρέπει να γίνει από κοινού με αυτή των Ληναίων.
Τα Λήναια, που διαδραματίζονται την ψυχρότερη εποχή του έτους (28-31 Ιανουαρίου), γίνονται προς τιμήν του Ληναίου Διονύσου και εορτάζεται η γέννησή του από το μηρό του Διός και η εμφάνισή του από τον κάτω κόσμο. Συλλήφθη κατά την διάρκεια των μικρών μυστηρίων στα Αγραί (τέλος Φεβρουαρίου), και μεγάλωσε στη μήτρα της Σέμελης (που είναι η Περσεφόνη) για 7 μήνες, προτού την χτυπήσει ο Ζεύς και διασωθεί το θείο παιδί, γεννημένο νεκρό. Αυτό ήταν κατά την διάρκεια των μεγαλύτερων μυστηρίων (Ελευσίνια) (29 Σεπτεμβρίου - 5 Οκτωβρίου) και της συγκομιδής των σταφυλιών. Κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου (Οκτώβριος - Ιανουάριος) κατά την οποία ο Διόνυσος ήταν ραμένος-μέσα στο Ένα (Εραφιώτες), το κρασί ζυμωνώταν σε θαμμένες στη γη κανάτες. Τώρα, την εποχή που προκύπτει το θείο βρέφος από τον Ζευς, την πιό ψυχρή εποχή, το κρασί έχει καθαρίσει, και θα βγει από τη γη, την στιγμή αυτή που βγαίνει και ο Διόνυσος από τον κάτω κόσμο. Επομένως γιορτάζουμε αμέσως την εμφάνιση του Διονύσου από τον κάτω κόσμο και τη γέννησή του ως θείο βρέφος. Ο Θεός και το κρασί φανερώνουν μαζί μια θαυμαστή αναγέννηση.

Τα Λήναια ξεκινούν υπό πανσέληνο στις 12 του Γαμηλιώνος. (Κανονικά αυτό είναι στις 28 Ιανουαρίου, επομένως ο καλύτερος χρόνος για τα Λήναια είναι η πλησιέστερη στην 1η Φεβρουαρίου Πανσέληνο, ή, μπορούμε να πούμε, η πρώτη πανσέληνος μετά από την πανσέληνο του χειμερινού ηλιοστασίου.) Ο Γαμηλιών είναι ο μήνας για το γάμο, επειδή στα Ανθεστήρια (25-27 Φεβρουρίου) - ο γάμος του Διονύσου - οι νέες νύφες θα θελήσουν να ενώθουν με τον ακατάλυτο βίο του Διονύσου. Αυτός ο μήνας καλείται επίσης Ληναίος, για τα Λήναια, και Εράφιος, επειδή είναι ο μήνας όπου εμφανίζεται ο ραμένος-μέσα Θεός. Στις 11 του Γαμηλιώνος, πολλοί κάνουν θυσίες στη Σεμέλη ως τη μητέρα του θείου βρέφους. (Η ανάστασή της από τον κάτω κόσμο και η ανάβαση στον ουρανό θα γιορταστούν στα Ηρωϊκά, τα μυστήρια της ανάστασης της Σεμέλης ως Ηρωίδα.) Καθαγιασμένη από τη θεϊκή φωτιά, ανήλθε στους Θεούς.